Licht en donker op Goede Vrijdag

Vorig jaar begeleidde in een retraite in de Oude Abdij in Drongen (BE) en ging ik voor mijn gebed naar de Ruusbroeck kapel. In die kapel hangt een zeer opvallend kruis. Het trok mijn aandacht gezien de centrale plek daarom keek ik er lange tijd aandachtig naar. Een zwart kruis. Ik had nog nooit zo’n uitvoering van een kruis gezien. Het kruis had verschillende zwarte tonen met een bepaalde tekening erop. De donkerheid en het contrast met de lichte randen brachten mij bij de duisternis van Goede Vrijdag. De dag dat Christus stierf. Nu een Goede dag genoemd. Een dag met een donkere rand. Christus stierf een marteldood. Hoewel dit in onze tijd als zeer gewelddadig overkomt was de dood aan het kruis voor de romeinse overheersers van Israël een gebruikelijke doodstraf. Vier evangelisten schrijven erover, elk vanuit hun eigen perceptie, gericht op hun eigen doelgroep met gebruikmaking van een of meerdere gelijke basisdocumenten.

Het (Latijnse) kruis is nu een icoon geworden, een symbool dat voor christenen staat voor het lijden, de dood en opstanding van Christus. Dit vreemde martelwerktuig werd een voorwerp van overwinning omdat diverse ooggetuigen vermelden dat Jezus uit de dood is opgestaan. De evangelisten nemen ons mee naar dat dieptepunt in de geschiedenis waarop Jezus zijn doodsstrijd streed, hangend tussen hemel en aarde in volledige duisternis (tussen twaalf en drie uur in de middag). Lucas, de arts en wetenschapper, geeft een toelichting op dit ongewone verschijnsel en vermeldt een zonsverduistering. Het kost me geen moeite me voor te stellen dat dit de enig juiste verklaring is van die duisternis, zo midden op de dag. Het mediteren bij dat zorgvuldig vormgegeven, zwarte kruis bracht me bij die verduistering op Goede Vrijdag. De vormgeving van dat zwarte kruis met haar lichtgevende randen creëerde die ongewone, unheimische sfeer van dit natuurverschijnsel. Alsof voor de kunstenaar zowel de zon als de aarde de vorm van een kruis aannemen. Het keerpunt in de menselijke geschiedenis op de planeet Aarde. De grote omvorming. Niet de dood heeft het laatste woord maar er komt een nieuw begin. Stil maar, wacht maar….

Zwarte dag

schaamteloos

god sterft

gewelddadig

vastgespijkerd

aan een kruis.

Het grote licht dooft,

zonsverduistering,

de schepping

houdt haar adem in.

Dan zegt hij:

‘het is volbracht’

en sterft.

Was dat het einde?

Of is er

een nieuw begin?

Goede (vrij)dag.